Czym różni się artykuł recenzyjny od recenzji w POL-indexie

3 sierpnia 2015 — Napisz komentarz

Ten wpis pomoże redaktorom czasopism, którzy w tym roku wypełnili ankiety ewaluacyjne zgłaszając tym samym czasopisma do części B ministerialnego wykazu, a obecnie pracują nad przygotowaniem i przesłaniem danych do bazy POL-index rozstrzygnąć ważną kwestię formalną. Ma on pomóc w rozróżnieniu artykułu recenzyjnego od recenzji (np. recenzji książki naukowej).

W czerwcu br. (2015) ukazały się nowe zasady oceny czasopism (Komunikat). Wiele kryteriów wykorzystanych do ewaluacji czasopism w poprzednich latach zostało podtrzymanych. Jedną z większych nowości – dla czasopism pretendujących do części B ministerialnego wykazu – było wprowadzenie bazy POL-index. Za dostarczenie do bazy opisów bibliograficznych artykułów wraz z zawartą w nich bibliografią załącznikową czasopisma otrzymają dodatkowe punkty: (a) 1 punkt za wpisanie danych o artykułach z lat 2013-2014 oraz (b) 2 punkty z wpisanie danych o artykułach z lat 2009-2014. W przyszłości te oraz nowsze dane bibliograficzne będą podstawą obliczania Polskiego Współczynnika Wpływu.

Warunkiem koniecznym do uzyskania punktów jest poprawność wprowadzonych danych, której oceny dokona – zgodnie z komunikatem – operator merytoryczny systemu POL-index oraz Polskiej Bibliografii Naukowej. Komunikat nie podaje wprost, co będzie przedmiotem oceny poprawności danych, jednakże sama ich konstrukcja zachęca wprost do porównania liczby artykułów naukowych, które redakcja czasopisma wpisała do POL-indexu z liczbą artykułów naukowych umieszczoną w ankiecie ewaluacyjnej w Polskiej Bibliografii Naukowej. Do osiągnięcia zgodności konieczne jest wybranie właściwego typu przy wprowadzaniu opisów bibliograficznych opublikowanych tekstów. W typologii zastosowanej w bazie POL-index pojawiają się jednak „pułapki”, jedną z nich jest artykuł recenzyjny, który stanowi typ artykułu naukowego, a może być (przez redakcje) interpretowany jako recenzja książki naukowej, która nie jest artykułem naukowym sensu stricto.

W bazie POL-index zastosowano rozbudowane typy dla artykułów naukowych oraz tekstów nie spełniających definicji artykułu naukowego. Ich szczegółowy wykaz oraz definicje zamieszczone są na stronie pomoc, do dziś były dość głęboko ukryte (jako zakładka dla pozycji w menu: Polski Współczynnik Wpływu). Od dzisiaj można je znaleźć w menu pod pozycją Zakres wymaganych danych. Poniżej zamieszczam nieco skrócony opis poszczególnych typów, przywołanych ze wskazanego źródła.

Typy publikacji w POL-index

(a) dla artykułów naukowych:

  • oryginalny artykuł naukowy – prezentuje wyniki oryginalnych badań o charakterze empirycznym, teoretycznym, technicznym lub analitycznym (do tego typy zaliczane są również artykuły monograficzne, artykuły konferencyjne oraz eseje naukowe),
  • artykuł przeglądowy – stanowi podsumowanie aktualnego stanu wiedzy w danym obszarze badawczym, integruje i interpretuje dotychczasowe wyniki oryginalnych badań naukowych,
  • komunikat o wynikach badań – krótki (zwykle 1 do 3 stron) artykuł naukowy, opisuje wstępne rezultaty badań empirycznych o szczególnym znaczeniu, przebieg i wstępne wyniki oryginalnych badań eksperymentalnych lub oryginalne rozwiązania techniczne,
  • glosa lub komentarz prawniczy – artykuł prawniczy, zawiera oryginalne wyniki badań o charakterze analitycznym,
  • artykuł recenzyjny (recenzja naukowa) – zawiera krytyczną analizę i ocenę publikacji naukowej, dzieła literackiego lub dzieła sztuki, może być opublikowany w ramach dyskusji polemicznej,
  • studium przypadku (case study) – analiza danego przypadku (najczęściej rzeczywistego) dająca możliwość wyciągnięcia wniosków odnośnie przyczyn i rezultatów opisanego w nim przypadku, opisu zdarzenia (typ publikacji wydzielony z: oryginalny artykuł naukowy),
  • wytyczne/zalecenie (guidlines) – publikacja o charakterze przeglądowym, opis zaleceń i rekomendacji dotyczących postępowania w określonych przypadkach  (typ publikacji wydzielony z: oryginalny artykuł naukowy),
  • inne o charakterze cytowalnym – publikacje w czasopiśmie naukowym niewymienione powyżej, które mają potencjał do bycia publikacją cytowaną tj. co do zasady są cytowane w czasopismach naukowych, posiadają odniesienia bibliograficzne oraz podlegają procesowi recenzji.

(b) dla artykułów nienaukowych (nie spełniających definicji artykułu naukowego):

  • artykuł popularnonaukowy – publikacja popularyzująca zagadnienia naukowe wśród czytelników niebędących specjalistami w danej dziedzinie,
  • inne o charakterze niecytowalnym – np. errata, noty biograficzne, sprawozdania, przedmowy, posłowia, edytoriale, nekrologi, zapowiedzi, listy do redakcji, recenzje (nienaukowe, np. recenzje książek naukowych) oraz pozostałe artykuły nieposiadające charakteru cytowalnego tj. co do zasady nie są cytowane przez autorów innych publikacji, nie posiadają również odniesień bibliograficznych, zwyczajowo nie podlegają recenzji.

Przytoczona typologia może wprowadzać wiele zamieszania. Określenia cytowalne niecytowalne mają zastosowanie dla obliczania Polskiego Współczynnika Wpływu, jednakże nie oznaczają one, że dany tekst nie może być zacytowany w jakimkolwiek tekście.

W toku rozmów z różnymi redaktorami doszłam do wniosku, że najwięcej trudności przysparza im rozróżnienie na artykuł recenzyjny i recenzję nienaukową. Pomocne w wyodrębnieniu artykułów recenzyjnych może być udzielenie odpowiedzi na dwa pytania:

  • czy artykuł recenzyjny był poddany procesowi recenzji?
  • czy artykuł recenzyjny został włączony do liczby artykułów podanych w ankiecie ewaluacyjnej?

Jeżeli odpowiedzi są negatywne – tak jest w przypadku większości recenzji książek naukowych – tekst taki należy oznaczyć jako inne o charakterze niecytowalnym.

Aktualizacja (3 sierpnia 2015 r., 17:50)

Operator bazy POL-index przeniósł dane o typach w bardziej widoczne dla redaktorów miejsce w obrębie strony Pomoc. We wpisie zmieniłam link do strony z typami oraz informację o lokalizacji opisu wykorzystanych w bazie typów.

Zdjęcie: Cicero above I-94 (Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach)

Ewa A. Rozkosz

Wpisy

Edukacja informacyjna jest moją pasją i częścią zawodowej codzienności. Balansuję pomiędzy działalnością bibliograficzną, a rynkiem szkoleń. Podglądam nowinki ICT, szukając dobrych praktyk w zakresie wykorzystania nowych technologii w uczeniu się i nauczaniu.

Brak komentarzy

Rozpocznij konwersację

Dodaj komentarz

*

Dostępne są wybrane znaczniki HTML. <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>